ขั้นตอนวิธีการเลี้ยงปูนาในบ่อปูนซีเมนต์ การเพาะพันธุ์ปูนา การให้อาหารปูนา


ขั้นตอนวิธีการเลี้ยงปูนาในบ่อปูนซีเมนต์ การเพาะพันธุ์ปูนา การให้อาหารปูนา

ขั้นตอนวิธีการเลี้ยงปูนา การเพาะพันธุ์ปูนา การให้อาหารปูนา เลี้ยงปูนาปลอดสารพิษ เพื่อการบริโภค

 

ปูนา เป็นมรดกดินที่มีค่า ปูนาจัดได้ว่าเป็นแหล่งอาหารโปรตีน ราคาถูกและหาได้ง่ายตามธรรมชาติ ซึ่งชาวนาและคนทั่วไปรู้จักกันดี เพราะเป็นปูที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิต การดำรงชีวิตของคนเหล่านั้น

แหล่งที่อยู่อาศัยของปูนา ปูนาชอบขุดรูอาศัยอยู่ตามทุ่งนา คันนา คันคู และคันคลอง หนองน้ำต่าง ๆ มีแหล่งอาหารและน้ำเป็นปัจจัยหลัก

เลี้ยงปูนา

ตำแหน่งและลักษณะของรูปูนา จะแตกต่างกันตามธรรมชาติ สภาพของพื้นที่ดิน ฟ้า อากาศ และน้ำ ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิตของปูนา บริเวณที่มีน้ำปูจะขุดรู รูปูจะเอียงเล็กน้อยและไม่ลึกนัก รูปู ส่วนใหญ่จะเป็นแนวเอียงต่ำกว่าระดับน้ำเล็กน้อย เพื่อความสะดวกในการเข้าออก รูปูส่วนใหญ่จะเอียงประมาณ 30 – 45 องศา ลึกประมาณ 50 – 70 เซนติเมตร ถ้าเป็นนาดอนปูจะขุดรูลึกประมาณ 70 –100 เซนติเมตรเพราะพื้นที่ดินขาดน้ำ

ระดับน้ำใต้ดินอยู่ลึก ปูจะทำรูลึกเพื่อรักษาความชุ่มชื้นภายในรู หรือไม่ก็อพยพจากที่ดอนลงไปแหล่งน้ำใกล้เคียงหรือที่ลุ่ม ในกรณีที่เกิดฝนตกหนักหรือน้ำท่วม ปูจะอาศัยอยู่ตามกอหญ้าต่าง ๆ หรือท่อนไม้ พุ่มไม้เล็ก ๆ ถ้าพูดไปแล้วปูนากับชาวนาจะไม่ค่อยถูกกันเท่าไหร่ เพราะชาวนาเป็นผู้ทำนา ก็อยากจะเห็นต้นข้าวของตนเองงาม ๆ แต่ปูนาก็เป็นตัวทำลายต้นข้าว โดยปูนาจะกัดกินต้นข้าว ทำให้ข้าวเสียหาย

แต่สำหรับหน้าแล้งปูนาจะมีประโยชน์สำหรับเรามาก เพราะถ้าเราจับปูนามาเลี้ยงในฤดูแล้ง ปูนาจะทำเงินให้เราอย่างงามหรือเรานำมาประกอบอาหารก็ได้ ช่วยประหยัดรายจ่ายของครอบครัว และสร้างรายได้ให้กับครอบครัวอีกทางหนึ่งด้วย

วิธีเลียงปูนาเลี้ยงปูนาในบ่อปูนซีเมนต์

ก่ออิฐเป็นอ่างสูง 4 ก้อน หรือประมาณ 80 เซนติเมตร ทำตามพื้นที่ที่เหมาะสมหรือตามความต้องการของตนเอง แล้วนำดินมาใส่หนึ่งส่วนสองของพื้นที่แล้วปลูกหญ้าตามบริเวณขอบบ่อ ให้เหมือนธรรมชาติ ภายนอก 50 % ดินให้สูงกว่าระดับน้ำ ส่วนอีกครึ่งหนึ่งในบ่อให้ใส่น้ำสูงประมาณ 15 –20 เซนติเมตร ตรงที่ใส่น้ำให้เจาะรูระบายน้ำ เพื่อป้องกันน้ำเสีย ตรงที่เป็นดินให้เอาไม้วางไว้เป็นโพรงเพื่อปูจะได้ขึ้นไปอาศัย

อาหารของปูนา

อาหารของปูนา คือ ข้าวสุกที่เหลือจากการรับประทาน ต้นหญ้าอ่อน ปลา กบ เขียด อาหารโปรตีนต่าง ๆ ที่พอหาได้ในพื้นที่

ระยะเวลาที่จับปูนามาเลี้ยง

ระยะเวลาที่จับปูนามาเลี้ยงประมาณเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม ปูจะกินอาหารอยู่ประมาณ 5 เดือน พอถึงเดือนตุลาคม – พฤศจิกายน ปูจะทำรูอาศัย เมื่อปูเข้าอาศัยในรูแล้วปูจะไม่กินอาหาร คล้ายกับจำศีล ปูจะกินอาหารก็ต่อเมื่อฤดูฝนมาเยือนของปีต่อไป พอถึงหน้าแล้งเราก็สามารถจับปูขายได้หรือยังไม่ถึงหน้าแล้งก็ได้ เราขายได้ตามที่ตลาดต้องการ เราก็มีปูนาไว้ประกอบอาหารกินได้หลายอย่าง เช่น แกงปู น้ำพริกปู ปูทอด ปูเผา อ่อมปู ลาบปู ปูดอง ฯลฯ และเรามีปูไว้ขายได้อย่างสบาย ไม่ต้องไปหาขุดตามท้องนาให้ลำบากกายเลย ถ้าเราไม่มองข้ามสิ่งใกล้ตัวปูนาก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่สร้างรายได้ให้กับเราเป็นอย่างดี

การเลี้ยงปูนาในบ่อซีเมนต์

ขั้นตอนการเตรียมบ่อ

  • สร้างบ่อซีเมนต์กว้างขนาด 2 เมตร ยาว 3 เมตร สูงประมาณ 1 เมตร มุงด้วยหลังคาเพื่อให้ร่มเงา ซึ่งบ่อซีเมนต์สามารถทำได้ 2 วิธี ดังนี้…
    1.บ่อซีเมนต์พื้นปูน จะเทปูนทางด้านล่างแล้วใส่ท่อพีวีซีเพื่อสะดวกต่อการถ่ายน้ำ จากนั้นใส่ดินลงไปรองพื้นสูงประมาณ 20-30 ซม.
    2.บ่อซีเมนต์พื้นดิน ต้นทุนจะถูกลงมา เป็นวิธีการเลี้ยงแบบปล่อยให้ปูนาอาศัยอยู่ตามธรรมชาติ
  • ปลูกพืชพรรณไม้น้ำเพื่อให้เป็นแหล่งอาศัยและเป็นแหล่งอาหารของปูนา อาทิ ผักบุ้ง ผักตบชวา เป็นต้น
  • ต่อหัวพ่นสปริงเกอร์ 1 หัว เพื่อให้น้ำในบ่อเลียนแบบธรรมชาติโดยการเปิดน้ำให้ดินมีความชื้นอยู่เสมอ
  • วางเศษไม้และทางมะพร้าวเพื่อให้เป็นแหล่งหลบซ่อนตัวของปูนาในช่วงกลางวัน
  • วางกะละมังพลาสติกใส่น้ำให้เต็มอยู่เสมอ
  • ปล่อยปูนาลงเลี้ยง(หาได้จากธรรมชาติหรือซื้อมาก็ได้) 1 กิโลกรัม/1 บ่อ (อัตราส่วนปูตัวผู้และตัวเมียอย่างละเท่าๆกัน)

เลี้ยงปูนา

วิธีการเลี้ยงปูนา

การให้น้ำปูนา

การให้น้ำปูนาโดยจะใส่ในกาละมังพลาสติกวางตามจุดต่างภายในบ่อเลี้ยง อีกทั้งดินก้นบ่อจะต้องมีความชื้นอยู่เสมอเพื่อเลียนแบบธรรมชาติให้ปูนาขุดรูเป็นที่อยู่อาศัยและหลบซ่อนตัวได้ง่าย

อาหารเลี้ยงปูนา

การให้อาหารโดยใช้อาหารปลาดุกเม็ดเล็กเสริมด้วยข้าวสวยหุงสุกคลุกเคล้าให้เข้ากัน หว่านประมาณ 1 กำมือในช่วงเย็นเนื่องจากปูนาจะออกหากินตอนกลางคืน และหมั่นดูแลบริเวณที่อยู่ของปูให้สะอาดโดยต้องเก็บเศษอาหารที่ปูกินไม่หมดทิ้ง และเก็บปูที่ก้ามหลุดออกเนื่องจากจะส่งผลให้โดนปูตัวอื่นมารุมทำร้ายและตายได้ และหากทิ้งอาหารหรือปูที่ตายไว้นานๆจะเกิดกลิ่นเหม็นเน่าและมีเชื้อราเกิดขึ้นทำให้ปูเกิดโรคได้ง่าย

ปูนาจะผสมพันธุ์กันในช่วงต้นฤดูฝน ประมาณเดือนพฤษภาคมถึงกรกฎาคม มีไข่ในท้องประมาณ 500-1,000 ฟอง …ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม

เลี้ยงปูนา

ปูนาจะขุดรูเพื่อจำศีล และใช้เป็นที่หลบซ่อนตัวจากศัตรูธรรมชาติ เมื่อมีอาหารอุดมสมบูรณ์ปูจะออกมากินอาหารอย่างสม่ำเสมอ และจะผสมพันธุ์อีกครั้งในช่วงต้นฤดูฝนในปีถัดไป

ปูนามีรสชาติดี มีเอกลักษณ์ กลมกลืนกับวิถีการกินของคนอีสานและคนเหนือได้อย่างแนบแน่น ปูนาจึงจัดได้ว่าเป็นแหล่งอาหารโปรตีนราคาถูก ที่คนอีสานสามารถจับหรือแสวงหาจากธรรมชาติ ไม่ต้องซื้อหา ปูนาสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลายชนิด นอกจากนำไปเผา ต้ม นึ่ง ทอด แกงส้ม แกงป่า อ่อมปูนา ยำ และอุกะปู อาหารพื้นบ้านของอีสาน ก็ยังสามารถนำไปประกอบได้อีกหลายชนิด เช่น นำตำให้ละเอียดใส่แป้งและไข่ทอดเป็นแผ่นแบบทอดมัน จิ้มกับน้ำจิ้ม ถ้าเป็นปูขนาดเล็กก็ชุบแป้งทอดทั้งตัว ทางจังหวัดนครพนมนำไปปรุงเป็นลาบปู ผัดปู ส่วนจังหวัดอุดรธานี นำไปทำน้ำยาปูกินกับขนมจีน ปูนายังนำไปดองเค็ม เพื่อนำไปปรุงเป็นส่วนประกอบของส้มตำ ที่เป็นอาหารหลักของคนอีสานและคนในภาคอื่น ด้วย

ที่มา :
ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนอีโต้น้อย
การเลี้ยงปูนาในบ่อซีเมนต์ คุณจันทร์ศรี จันทร์มาก หมู่ที่3 ตำบลโหรา อำเภออาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด
www.monmai.com/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%89%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%9B%E0%B8%B9%E0%B8%99%E0%B8%B2/